استفاده از تلاقی دی الل برای ارزیابی میزان ترکیب پذیری و هتروزیس در ارقام برنج
به منظور ارزیابی برخی صفات کمی و برآورد پارامترهای ژنتیکی و تعیین چگونگی کنترل ژنتیکی این صفات در برنج، از طرح تلاقی دیآلل با شش والد استفاده گردید. والدین و نتاج آنها در قالب یک طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار کشت
استفاده از تلاقی دی الل برای ارزیابی میزان ترکیب پذیری و هتروزیس در ارقام برنج مهدی رحیمی : پایان نامه کارشناسی ارشد اصلاح نباتات –1386اساتید راهنما : دکتر بابک ربیعی استاد مشاور : دکتر حبیب الله سمیع زاده لاهیجی چكيده فارسي : به منظور ارزیابی برخی صفات کمی و برآورد پارامترهای ژنتیکی و تعیین چگونگی کنترل ژنتیکی این صفات در برنج، از طرح تلاقی دیآلل با شش والد استفاده گردید. والدین و نتاج آنها در قالب یک طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار کشت گردیدند و 15 صفت در آنها مورد ارزیابی قرار گرفت. بر اساس نتایج تجزیه واریانس، میانگین مربعات ژنوتیپها، GCA و SCA برای صفات مورد مطالعه در سطح احتمال یک درصد معنیدار گردید. بر اساس نتایج حاصل در مورد صفات طول دوره رشد رویشی، ارتفاع بوته، طول خوشه، تعداد خوشه در بوته و طول دانه قهوهای بیشترین سهم واریانس ژنتیکی به واریانس افزایشی ژنها اختصاص داشت، ولی برای بقیه صفات واریانس غیرافزایشی بیشترین سهم را در واریانس ژنتیکی به خود اختصاص داد. مقایسه روش دوم و چهارم گریفینگ در ارزیابی صفات حاکی از تفاوت سهم واریانس افزایشی در دو روش بود. معذالک شاید بتوان گفت استفاده از نسلهای والدینی در تجزیه دیآلل سبب میشود که برآورد واریانسهای ترکیبپذیری دارای اریب باشند. بنابراین استفاده از روش چهارم گریفینگ از نظر صرفهجویی در زمان، هزینه و امکانات مناسبتر از سایر روشهای گریفینگ بوده و به عنوان یک روش کاربردی پیشنهاد میشود. بر مبنای مدل هیمن، صفات طول دوره رشد زایشی، سطح برگ پرچم، زاویه برگ پرچم، تعداد دانه پر در خوشه، تعداد کل دانه در خوشه، وزن هزار دانه، عملکرد دانه و عرض دانه قهوهای تحت کنترل اثر فوق غالبیت ژنها بودند، ولی بقیه صفات تحت تأثیر غالبیت ناقص ژنها قرار داشتند. کلید واژه : اثر ژن، برنج، ترکیبپذیری، دیآلل Abstract : Use of diallel cross for evaluating heterosis and combining ability in rice cultivars A diallel analysis of six rice cultivars was conducted to determine genetic parameters and the type of genetic control for studied traits. Parents and their progenies (F1) were grown in a randomized complete blocks design with three replications and 15 traits were evaluated. According to the analysis of variance, mean squares of genotypes, GCA and SCA were significant for all traits in 0.01 probability level. Based upon the results, additive genetic variation had more contribution to genetic variances for growth period, plant height, panicle length; number of panicles/plant, brown rice length but for the other traits non-additive variation had more contribution. Comparing the second and fourth Griffing methods, showed different proportion of additive variances. In addition, using parental generations in diallel analysis, may have cause biased estimate of heritability variance. Thus, using the fourth Griffing method is more suitable in time, cost and facilities consuming than the others, and suggested as an applied method. Based upon Hayman methods, it was concluded that reproductive period, flag leaf area, flag leaf angel, number of grains per panicle, number of spikelets per panicle, 1000- grain weight, grain yield and brown rice width were controlled by over dominance effects and the other traits were controlled by partial dominance. Key words: Combining ability, Diallel, Gene effect, Rice A Thesis submitted for the Degree of M.sc. In Plant Breeding By : Mehdi RahimiSupervisor : Dr Babak rabiei Advisores : , Dr H. Sami zadeh lahiji
